Thực tập Hòa Bình giữa thời đại Chiến Tranh,
bài của Pema Chodron

Chiến tranh và hoa bình thực sự được bắt nguồn từ trong tâm tưởng của mỗi cá nhân. Có điều rất lạ là mặc dù mọi người đều muốn sống trong hòa bình, nhưng phương cách để đạt đến hòa bình qua nhiều thế hệ hình như đã không đạt được kết quả như chúng ta mong muống: chúng ta thường mưu cầu hòa bình và hạnh phúc bằng con đường chiến tranh. Sự thể này có thể thường xảy ra trong bối cảnh gia đình và trong sự quan hệ đối với những người thân của chúng ta. Có thể là vì khi chúng ta đi làm về, vì mệt nhọc và chúng ta chỉ muốn được yên nghỉ: tuy nhiên khi về đến nhà thì mọi sự đều rối tung cả lên vì một lý do nào đó, và vì thế chúng ta bắt đầu la mắng nạt nộ người thân. Điều gì đã thúc đẩy chúng ta làm như thế? Chúng ta muốn được hạnh phúc, an nhàng, yên ổn, thế mà những việc chúng ta làm chẳng những gây ra sự khó chịu bực bội cho chính mình mà còn gieo rắc, vung vãi thêm sự bực bội tới những người chung quanh nữa. Đây là một cảnh tượng rất quen thuộc thường xảy ra trong khung cảnh gia đình chúng ta, nơi sở làm, ngoài cộng đồng, hay là ngay cả khi chúng ta đang lái xe. Chúng ta đang lái bình thản bỗng tự nhiên có xe ai đó xắn ngang trước mặt xe chúng ta. Rồi thì việc gì sẽ xảy ra? Chúng ta biết rằng chúng ta không mấy thích điều này, vì vậy chúng ta liền hạ kiến xe xuống và phang cho người kia những câu văn tục, chửi thề.

Chiến tranh được bắt nguồn từ khi mà con tim chúng ta chai cứng lại, mà chúng ta thì lại thường để cho con tim mình chai cứng quá dễ dàng – có khi chỉ bằng một cách nhỏ nhoi, bình thừơng và có khi thì bằng những phương cách nặng nề, hệ trọng, hơn chẳng hạn như bằng lòng căm thù và óc thành kiến – mỗi khi chúng ta cảm thấy bực bội, khó chịu. Thật đáng buồn thay, vì mục đích của chúng ta khi làm chai cứng con tim là chỉ cốt để mong tìm cầu một chút gì thư thả, dễ chịu, một sự giải tỏa cho những nỗi đau buồng lo lắng mà chúng ta đang phải cảm nhận.

Có một người đã tặng cho tôi một bài thơ với một câu trong đó cống hiến một định nghĩa rất hay về Hòa Bình: “Hòa Bình có nghĩa là làm dịu lại những gì đã chai cứng trong tim mình”. Chúng ta có thể bàn luận về phương cách để chấm dứt chiến tranh và chúng ta cũng có thể đi biểu tình để chấm dứt chiến tranh, chúng ta có thể làm tất cả mọi việc trong khả năng của mình, nhưng chiến tranh sẽ không bao giời chấm dứt khi mà chúng ta đã lấy con tim chai đá mà đối đãi với nhau.

Sự thể xảy ra chính là một chuổi phản ứng, và tôi sẽ rất ngạc nhiên nếu như bạn không biết đến điều mà tôi đang muốn nói. Một sự việc gì đó xảy ra – có thể chỉ là một con muỗi vo ve – thế là lòng ta co thắt lại. Nếu như là việc gì hệ trọng hơn là một con muỗi – mà dù cho đó chỉ là một con muỗi đi nữa thì nó cũng đủ gây phản ứng cho bạn - có điều gì đó đã bắt đầu đóng sập lại trong tâm bạn, và rồi tiếp theo đó thì bằng một cách vô hình hay tinh tế hơn, một chuổi phản ứng đầy khó chịu bắt đầu: chúng ta bắt đầu hun đúc sự than phiền của mình đang âm ỉ bằng những ý nghĩ. Rồi thì những ý nghĩ này sẽ trở thành nhiên liệu để làm bùng phát chiến tranh. Chiến tranh ở đây có thể chỉ là một sự việc giản dị khi bạn đập chết dí con muỗi bé tị tì ti ấy . Tuy nhiên tôi cũng muốn nói đến thứ chiến tranh như là sự xào xáo trong gia đình, chiến tranh như là việc tranh chấp nơi sở làm, chiến tranh như là những hỗn loạn trên đường phố, cũng như chiến tranh tương tàn giữa các quốc gia, hoặc chiến tranh hủy diệt trên toàn thế giới.

Chúng ta thường than phiền về sự cuồng tín của người khác, nhưng khi chúng ta làm cho lòng mình chai cứng thì sự việc gì sẽ xẩy ra? Đầu tiên là chúng ta sẽ cảm thấy có một sự khó chịu rồi tiếp đến là hiện tượng con tim co quắp lại và bế quan thúc thủ, và ngay sau đó là một chuỗi phản ứng bắt đầu và chúng ta trở nên tự kiêu và cho rằng lẽ phải, công lý thuộc về mình và mình có đủ lý do và quyền hạn để đập chết con muỗi nọ hoặc là phan cho người lái xe kia những lời văn tục chửi thề hoặc là có một thái độ đối đãi nào đó. Thế là chúng ta đã mặc nhiên tự biến mình trở thành một kẻ cuồng tín, có nghĩa là chúng ta đã tự cho mình cái quyền nhân danh lẽ phải, nhân danh công lý nhằm bảo vệ quan điểm riêng tư của mình.

Bản dịch của N Q Chính NT4

Nguyên tác :

Practicing Peace in Times of War by Pema Chodron

War and peace start in the hearts of individuals. Strangely enough, even though all beings would like to live in peace, our method for obtaining peace over the generations seems not to be very effective: we seek peace and happiness by going to war. This can occur at the level of our domestic situation, in our relationships with those close to us. Maybe we come home from work and we’re tired and we just want some peace; but at home all hell is breaking loose for one reason or another, and so we start yelling at people. What is our motivation? We want some happiness and ease and peace, but what we do is get even more worked up and we get everyone else worked up too. This is a familiar scenario in our homes, in our workplaces, in our communities, even when we’re just driving our cars. We’re just driving along and someone cuts in front of us and then what? Well, we don’t like it, so we roll down the window and scream at them.

War begins when we harden our hearts, and we harden them easily—in minor ways and then in quite serious, major ways, such as hatred and prejudice—whenever we feel uncomfortable. It’s so sad, really, because our motivation in hardening our hearts is to find some kind of ease, some kind of freedom from the distress that we’re feeling.

Someone once gave me a poem with a line in it that offers a good definition of peace: “Softening what is rigid in our hearts.” We can talk about ending war and we can march for ending war, we can do everything in our power, but war is never going to end as long as our hearts are hardened against each other.

What happens is a chain reaction, and I’d be surprised if you didn’t know what I’m talking about. Something occurs—it can be as small as a mosquito buzzing—and you tighten. If it’s more than a mosquito—or maybe a mosquito is enough for you—something starts to shut down in you, and the next thing you know, imperceptibly the chain reaction of misery begins: we begin to fan the grievance with our thoughts. These thoughts become the fuel that ignites war. War could be that you smash that little teensy-weensy mosquito. But I’m also talking about war within the family, war at the office, war on the streets, and also war between nations, war in the world.

We often complain about other people’s fundamentalism. But whenever we harden our hearts, what is going on with us? There’s an uneasiness and then a tightening, a shutting down, and then the next thing we know, the chain reaction begins and we become very righteous about our right to kill the mosquito or yell at the person in the car or whatever it might be. We ourselves become fundamentalists, which is to say we become very self-righteous about our personal point of view.